Mondros Ateşkesi

0

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI
(30 EKİM 1918)

1917’de I. Dünya Savaşı’nın sonucunun tahmin edilemediği ülkeler arasındaki dengelerin tam olarak netleştiği, ABD’nin savaşa girişinin dengeleri devlet devletlerinin lehine geri getirmesine neden oldu.

Bulgaristan, İttifak Grubunda yenilgiyi kabul eden ilk devletti. Bulgaristan, 29 Eylül 1918’de Selanik Antlaşması’nı imzalayarak savaştan çekildi. Sonuç olarak, Osmanlı Devleti’nin Almanya ve Avusturya ile bağlantısı kesildi ve Trakya sınır güvenliği tehlikeye girdi. Birlik Komitesi ve İlerleme Partisi ordusunun yenilgiyi durdurmaktan başka seçeneği yoktu.

Wilson ilkelerinin uygulanacağına inanan İzzet Paşa kabine ateşkes teklif etti.

Ateşkes görüşmeleri Yunanistan’ın kontrolü altındaki Limnos adasındaki Mondros limanında yapıldı. Amirallik danışmanı Rauf Bey, Osmanlı devletini temsil etti.

Mondros Ateşkes Antlaşması Maddeleri

Ateşkes Antlaşması’nın 25 maddesi önemlidir:

Çanakkale Boğazı ve İstanbul Boğazları İtilaf Devletine bırakılacak ve Osmanlı sularındaki tüm mayınlı alanların temizliğinde desteklenecek.

Tutuklu bulunan veya tutuklanacak tüm Kıbrıslı askerler ve Ermeniler koşulsuz olarak serbest bırakılacaktır.

Türk ordusunun asker sayısı azalacak ve gerekli asker sayısından daha fazla taburcu edilecek.

Türkiye kara sularındaki tüm savaş gemileri teslim edildiğinde, Türkiye savaş gemileri de çeşitli ihtiyaçlar için kullanılabilir.

İran’ın kuzeybatısındaki Türk birlikleri savaş öncesi sınırlarına çekilecekler.

Türk makamlarının iletişimi dışındaki tüm telsiz telgraf ve iletişim istasyonları, katılan devletlerin kontrolünde olacaktır.

Müttefik Güçler, herhangi bir durum kendi güvenliğini tehdit ettiği takdirde, seçtikleri stratejik bir bölgeyi işgal edebilecektir (Antlaşmanın 7. Maddesi).

Toros Tünelleri ve ülkedeki tüm demiryolları İtilaf Devletleri tarafından işgal edilecek.

Ülkenin ihtiyaçları karşılandıktan sonra, kömür yakıtı ve deniz ürünleri ile bunların ürünleri satılmayacak ve İtilaf Devletleri tarafından satın alınacaktır.

Türk mahkumlar İtilaf Devletlerinin eliyle tutulacak.

Anadolu Ordusu ve Anadolu sınırları dışında kalan subaylar Müttefiklerin devlete teslim olmasını sağlayacak

Doğudaki altı ilde (il içi) karışıklık varsa, eğer İtilaf illerinin (Erzurum, Van Bitlis, Sivas, Elazığ Diyarbakır) işgal edebileceğini belirtir. (Antlaşma Madde 24’tür.)

Antlaşmanın önemi:

Bu antlaşmayla, Osmanlı Devleti kağıt üzerindeki politik varlığını yasal olarak devam ettirebilse de, sonuçta ortaya çıktı.

Müttefik Kuvvetler, orduların işgali ve silahların teslimi sırasında silahlı direnişi önlemeyi hedefliyor.

Demiryolları ve geçitleri işgal altında tutuldu, işgalcileri rahatlatmayı ve isyancıların yardımını önlemeyi amaçlıyordu.

El koyulacak mesleklere karşı iletişim araçlarının iletişimini ve ülke çapında veya dünyadaki tepkilerin duyurulmasını önlemek istediler.

Madde 7, anlaşmanın en önemli maddesidir. Buna göre, İtilaf Devletleri istedikleri herhangi bir yeri işgal edebilir.

Gerçek metinde, 24. madde olarak kabul edilen makale, Doğuanadolu’da kurulması öngörülen Ermeni devleti için zemin hazırlandı. Bu şehirler asıl metinde Ermeni ili Gerçek olarak adlandırılmıştır.

İtilaf devletleri, mahkumların Türklerin ellerinde serbest bırakılmasını sağlamış, ancak Türk mahkumları kendi elleriyle serbest bırakmamış ve bu durumu barış antlaşması sırasında arabuluculuk aracı olarak kullanmayı amaçlamıştır.

Osmanlı temsilcileri, Wilson ilkelerinin uygulanacağına inandıklarından, çok ağır koşulları olan bu anlaşmayı imzaladılar.

Ateşkesten kısa bir süre sonra, Müttefik Kuvvetler Paris Barış Konferansı’nda bir araya geldi ve yenilenen devletlerle imzalayacakları barış anlaşmalarını hazırladı.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASINA TEPKİLER

İstanbul Hükümeti yetkilileri, ellerinden gelenin en iyisini yaptıklarını belirtti. Antlaşma, Mebusan Meclisi tarafından onaylandı ve Müttefik ordusunun askıya alınması için yürürlüğe girdi.

Ateşkes Mütarekesi’nin imzalanmasından bir gün sonra, İstanbul telgraflarında Ateşkes Mütarekesi’nin komutanına atanan Mustafa Kemal Paşa, ateşkes maddesi, İtilaf Devleti’nin isteklerinin ve sona ermesiyle yanlış anlaşılmaya müsait olduğu yönündedir. Tüm vatan tehdit altındadır. Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı’nı ortadan kaldırılarak Mustafa Kemal Paşa İstanbul’a gönderildi. 13 Kasım 1918’de İstanbul’a varmıştır.

Ardından ; “Osmanlı Hükümeti bu mütareke(ateşkes) ile kendini kayıtsız şartsız düşmana teslim etmeye muvafakat etmiştir.(kabul etmiştir.)Yalnız muvafakat etmiş değil,düşmanların memleketi istilası için onlara muaveneti(yardımı) de vaad etmiştir. Bu mütareke olduğu gibi tatbik edildiği takdirde memleketin baştan nihayete(sona) kadar işgal ve istilaya maruz olacağı şüphesizdir.” 

Share.

About Author

Yorum Bırak